دریچه سونایی | Disc Valve برای تخلیه و تنظیم جریان هوا

دریچه سونایی یا Disc Valve یکی از تجهیزات مورد استفاده در سیستم‌های تهویه برای تخلیه و استخراج هوای محیط است. ساختار این تجهیز به‌گونه‌ای است که جریان هوای خروجی از فضای داخلی به سمت بخش اگزاست سیستم تهویه هدایت می‌شود. در مدل‌های دارای دیسک قابل تنظیم، میزان جریان هوا را می‌توان با تغییر موقعیت دیسک کنترل و در زمان راه‌اندازی سیستم بالانس کرد.

دریچه سونایی به‌ویژه برای فضاهای کوچک و سیستم‌هایی که به تخلیه هوای ثابت یا متغیر نیاز دارند کاربرد دارد. نمونه فنی LVS شرکت TROX برای نصب روی دیوار و سقف‌های کاذب طراحی شده و در سایزهای اسمی 100، 125، 160 و 200 میلی‌متر ارائه می‌شود.

کاربرد و عملکرد

کاربرد اصلی دریچه سونایی، استخراج هوای محیط و انتقال آن به سیستم تخلیه هوا است. در یک سیستم تهویه، هوای موجود در فضا از طریق دریچه وارد مسیر اگزاست شده و به بخش مربوط به هوای تخلیه منتقل می‌شود.

در نمونه LVS، این تجهیز برای تخلیه هوا در فضاهای کوچک و برای شرایطی که دبی هوا می‌تواند ثابت یا متغیر باشد معرفی شده است. امکان نصب روی دیوار یا سقف کاذب نیز باعث می‌شود بتوان آن را در موقعیت‌های مختلف سیستم تهویه به کار برد.

از کاربردهای اصلی این نوع دریچه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

تخلیه هوای فضاهای داخلی
استخراج هوا در سیستم‌های تهویه
استفاده در فضاهای کوچک
نصب روی دیوار
نصب در سقف کاذب
تنظیم دبی هوای خروجی در زمان راه‌اندازی سیستم

ساختار و اجزای اصلی

دریچه سونایی ساختاری چند بخشی دارد. در مدل LVS، دیسک دریچه، بدنه، محور رزوه‌دار، مهره قفل‌کننده و فریم نصب از اجزای اصلی هستند. دیسک مرکزی قابلیت چرخش دارد و با تغییر موقعیت آن، شکاف حلقوی عبور هوا تغییر می‌کند.

محور رزوه‌دار و مهره قفل‌کننده برای تنظیم و ثابت‌کردن موقعیت دیسک به کار می‌روند. فریم نصب نیز برای قرارگیری دریچه در محل نصب استفاده می‌شود.

این ساختار نسبتاً ساده، امکان تنظیم جریان هوا را بدون استفاده از مکانیزم پیچیده فراهم می‌کند و یکی از ویژگی‌های اصلی دریچه‌های دیسکی محسوب می‌شود.

تنظیم دبی و بالانس سیستم

دریچه سونایی یک ویژگی مهم دارد که آن، امکان تنظیم دبی هوای خروجی است. در مدل‌های دارای دیسک قابل تنظیم، با چرخاندن دیسک مرکزی اندازه شکاف عبور هوا تغییر می‌کند و به این ترتیب شرایط عبور جریان هوا قابل تنظیم است. پس از رسیدن به موقعیت موردنظر، مهره قفل‌کننده برای ثابت‌کردن تنظیم استفاده می‌شود.

این قابلیت در زمان راه‌اندازی و بالانس سیستم تهویه اهمیت دارد. دبی هوای هر خروجی باید متناسب با طراحی سیستم تعیین شود و تنظیم نهایی نیز بر اساس داده‌های عملکردی همان مدل و اندازه انجام گیرد.

در مستندات فنی TROX نیز تغییر موقعیت دیسک به‌عنوان روش تنظیم دبی و بالانس جریان در زمان راه‌اندازی معرفی شده است.

محدوده دبی و سایزها

مشخصات عملکردی به مدل و اندازه دریچه سونایی وابسته است. برای نمونه، TROX برای مدل LVS سایزهای اسمی 100، 125، 160 و 200 میلی‌متر را معرفی کرده است.

محدوده کلی دبی این سری برابر با 10 تا 50 لیتر بر ثانیه یا 36 تا 180 مترمکعب بر ساعت اعلام شده است. این اعداد مربوط به سری LVS شرکت TROX هستند و نباید بدون بررسی مدل، اندازه و شرایط کاری به سایر محصولات تعمیم داده شوند.

بنابراین انتخاب سایز مناسب باید بر اساس دبی موردنیاز پروژه و داده‌های فنی سازنده انجام شود، نه صرفاً بر اساس قطر اتصال یا ابعاد ظاهری محصول.

الگوی جریان هوا

دریچه سونایی در کاربرد اگزاست، جریان هوا را از فضای داخلی به سمت مسیر تخلیه سیستم تهویه هدایت می‌کند. دیسک مرکزی و شکاف حلقوی اطراف آن مسیر عبور جریان را شکل می‌دهند.

با تغییر موقعیت دیسک، سطح عبور جریان تغییر می‌کند و در نتیجه شرایط جریان و دبی عبوری نیز تغییر خواهد کرد. به همین دلیل وضعیت تنظیم دیسک یکی از پارامترهای مؤثر در عملکرد دریچه است.

نکته مهم این است که دبی، افت فشار و سطح صدای عملکردی باید بر اساس اطلاعات فنی مدل انتخاب‌شده بررسی شوند. تغییر تنظیم دریچه می‌تواند بر شرایط آیرودینامیکی و صوتی آن اثر بگذارد.

جنس و متریال

متریال محصول ST.Air مطابق مشخصات ارائه‌شده شامل موارد زیر است:

آلومینیوم
آهن
پلاستیک

با این حال، این مشخصات نباید به مدل LVS شرکت TROX نسبت داده شود. TROX برای LVS، بدنه و دیسک را از ورق فولادی و محور رزوه‌دار، مهره قفل‌کننده و فریم نصب را از فولاد گالوانیزه اعلام کرده است. همچنین برای آب‌بندی از نوار فومی استفاده شده است.

بنابراین متریال نهایی دریچه سونایی باید بر اساس مدل و مشخصات فنی محصول مورد سفارش تعیین شود.

پوشش و رنگ

پوشش پیش‌فرض رنگ پودری کوره‌ای الکترواستاتیک RAL 9016 است و امکان ارائه رنگ‌های دیگر مطابق سفارش وجود دارد.

Finishing: Electrostatic powder coating RAL 9016 as standard. Other colors are available upon request.

توجه داشته باشید که این مشخصات مربوط به محصول ST.Air است و نباید با مدل LVS شرکت TROX یکسان در نظر گرفته شود. TROX برای LVS پوشش پودری با رنگ مشابه RAL 9010 اعلام کرده است.

محل نصب

دریچه سونایی بسته به مدل می‌تواند در دیوار یا سقف کاذب نصب شود. در مدل LVS، سازنده هر دو نوع محل نصب را به‌طور مشخص اعلام کرده است.

محل نصب باید با مسیر کانال و اتصال سیستم تهویه هماهنگ باشد. پس از نصب نیز تنظیم دبی باید با توجه به شرایط واقعی سیستم و داده‌های فنی محصول انجام شود.

نگهداری و نظافت

دریچه سونایی با ساختار ساده‌ای که دارد باعث می‌شود تا عملیات نگهداری آن پیچیدگی زیادی نداشته باشد. TROX برای مدل LVS نیاز به نگهداری پایین را اعلام کرده و بازرسی و تمیزکاری را مطابق VDI 6022 توصیه کرده است.

در زمان سرویس، وضعیت سطح دریچه، دیسک، اجزای تنظیم و مسیر عبور هوا باید بررسی شود. تمیزکاری نیز باید مطابق دستورالعمل سازنده و الزامات پروژه انجام شود.