صداگیر چهارگوش و گرد یا Sound Attenuator یکی از تجهیزات مورد استفاده در سیستم‌های تهویه مطبوع و کانال‌کشی هوا است که برای کاهش انتقال صدا در مسیر کانال به کار می‌رود. صدای ایجادشده توسط تجهیزاتی مانند فن و هواساز می‌تواند از طریق مسیر کانال منتقل شود و به بخش‌های مختلف ساختمان یا سیستم برسد. این تجهیز با قرارگرفتن در مسیر کانال، برای کاهش انتقال این صدا طراحی می‌شود.
Sound Attenuator در شکل‌های مختلف تولید می‌شود که دو نوع اصلی آن صداگیر چهارگوش یا Rectangular Sound Attenuator و صداگیر گرد یا Circular Sound Attenuator هستند. شکل محصول با فرم مسیر کانال هماهنگ می‌شود؛ بنابراین مدل چهارگوش برای کانال‌های چهارگوش و مدل گرد برای کانال‌های دایره‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد.
کاربرد در سیستم تهویه
صداگیر چهارگوش و گرد در کاهش انتقال صدا از طریق کانال‌های هوا کاربرد دارند. در سیستم‌های تهویه مطبوع، تجهیزاتی مانند فن‌ها و هواسازها می‌توانند منبع ایجاد صدا باشند. بخشی از این صدا از طریق کانال هوا حرکت می‌کند و ممکن است به فضاهای دیگر منتقل شود.
این تجهیزات در سیستم‌های تهویه مطبوع و تهویه صنعتی در مسیر کانال قرار می‌گیرند تا انتقال صوت در این مسیر کاهش پیدا کند. محل نصب نیز به ساختار کانال، فضای موجود و طراحی سیستم بستگی دارد.
در پروژه‌هایی که کنترل صدای مسیر انتقال هوا اهمیت دارد، انتخاب مدل مناسب باید همراه با بررسی مشخصات فنی و شرایط واقعی سیستم انجام شود.
طراحی و ساختار
طراحی این تجهیزات بر اساس ساختار کانال و الزامات عملکردی سیستم انجام می‌شود؛ به‌گونه‌ای که جریان هوا بتواند از مسیر عبور کند و هم‌زمان انتقال صدا کاهش پیدا کند.
در مدل چهارگوش، ساختار داخلی می‌تواند شامل Baffle یا صفحات جداکننده داخلی باشد. این اجزا در مسیر عبور هوا قرار می‌گیرند و در فرآیند کاهش انتقال صوت نقش دارند.
در مدل‌های گرد، ساختار محصول با کانال دایره‌ای هماهنگ است. در برخی طراحی‌ها، یک بخش مرکزی یا Center Pod در داخل مسیر قرار می‌گیرد. برای نمونه، IKM در محصولات گرد خود به استفاده از Center Pod در برخی قطرها اشاره می‌کند.
ساختار داخلی یکسانی برای تمام مدل‌ها وجود ندارد و نوع اجزای داخلی، ابعاد و آرایش آن‌ها به طراحی سازنده و عملکرد موردنظر بستگی دارد.
مدل چهارگوش
صداگیر چهارگوش برای کانال‌های با مقطع مستطیلی یا مربعی طراحی می‌شود. این محصول در مسیر کانال قرار می‌گیرد و برای کاهش انتقال صدای موجود در مسیر هوا مورد استفاده قرار می‌گیرد.
ساختار داخلی این تجهیز معمولاً شامل بخش‌هایی است که جریان هوا از میان آن‌ها عبور می‌کند. در منابع فنی، این بخش‌ها با عنوان‌هایی مانند Baffle یا Splitter معرفی می‌شوند. طراحی و آرایش این اجزا بر عملکرد صوتی محصول تأثیر دارد.
این تجهیزات در سیستم‌های تهویه مطبوع و کانال‌کشی هوا کاربرد دارند و بسته به طراحی سیستم می‌توانند در مسیرهای متصل به فن، هواساز یا سایر تجهیزات تولیدکننده صدا قرار بگیرند.
مدل گرد
صداگیر گرد برای کانال‌های دایره‌ای طراحی شده است و از نظر فرم اتصال با مسیرهای کانال گرد هماهنگ می‌شود.
در این نوع محصول، ساختار داخلی متناسب با مقطع دایره‌ای طراحی می‌شود. در برخی مدل‌ها، یک بخش مرکزی یا Center Pod داخل مسیر قرار می‌گیرد و در برخی محصولات نیز ساختار متفاوتی برای کاهش انتقال صدا استفاده می‌شود.
این مدل در سیستم‌هایی کاربرد دارد که مسیر انتقال هوا به‌صورت کانال دایره‌ای اجرا شده است. بنابراین شکل محصول باید با شکل کانال و شرایط اتصال آن هماهنگ باشد.
کاهش انتقال صدا در مسیر کانال
یکی از وظایف اصلی این تجهیز، کاهش انتقال صدای ایجادشده توسط تجهیزات تهویه از طریق کانال است. ساختار داخلی محصول باعث می‌شود مسیر عبور هوا و مسیر انتقال انرژی صوتی به‌گونه‌ای طراحی شوند که انتقال صدا در کانال کاهش پیدا کند.
میزان کاهش صدا برای تمام مدل‌ها یکسان نیست. عملکرد محصول به طراحی، ابعاد، ساختار داخلی و محدوده فرکانسی موردنظر بستگی دارد.
IKM نیز تأکید می‌کند که ابعاد و آرایش Baffle در محصولات برای کاهش محدوده مشخصی از فرکانس‌ها انتخاب می‌شود. به همین دلیل نمی‌توان یک مقدار ثابت برای عملکرد صوتی تمام مدل‌ها اعلام کرد.
مشخصات عملکردی باید بر اساس مدل و اطلاعات فنی همان محصول بررسی شود.
استفاده در تجهیزات تهویه
این محصولات در سیستم‌های تهویه مطبوع، تهویه صنعتی و مسیرهای انتقال هوا مورد استفاده قرار می‌گیرند و می‌توانند در مسیر کانال و در ارتباط با تجهیزاتی که منبع تولید صدا هستند نصب شوند.
در مدل چهارگوش، فرم محصول با کانال چهارگوش هماهنگ است و در مدل گرد، اتصال برای کانال دایره‌ای در نظر گرفته می‌شود. این تطابق هندسی یکی از عوامل مهم در انتخاب نوع تجهیز برای یک سیستم کانال‌کشی است.
در منابع تخصصی، Sound Attenuatorها به‌عنوان تجهیزات کنترل صدای کانال معرفی شده‌اند که برای کاهش انتقال نویز از تجهیزات به فضاهای موردنظر یا در امتداد مسیرهای کانال استفاده می‌شوند.
انتخاب مدل مناسب
انتخاب صداگیر مناسب ابتدا با تعیین شکل مسیر کانال آغاز می‌شود. برای کانال‌های چهارگوش، Rectangular Sound Attenuator و برای کانال‌های دایره‌ای، Circular Sound Attenuator در نظر گرفته می‌شود.
پس از تعیین شکل کانال، مشخصات فنی موردنیاز پروژه باید بررسی شود. ابعاد محصول، فضای در دسترس برای نصب، ساختار داخلی و عملکرد صوتی از جمله مواردی هستند که در انتخاب مدل مناسب اهمیت دارند.
عملکرد صوتی نیز باید بر اساس اطلاعات فنی همان مدل بررسی شود، زیرا محصولات مختلف می‌توانند برای محدوده‌های فرکانسی و شرایط متفاوت طراحی شده باشند. همچنین شرایط عبور هوا و طراحی مسیر کانال باید در کنار عملکرد صوتی محصول مورد توجه قرار گیرد.
بنابراین انتخاب محصول صرفاً بر اساس شکل ظاهری یا یک عدد ثابت برای کاهش صدا انجام نمی‌شود و باید با مشخصات واقعی سیستم تهویه و اطلاعات فنی سازنده هماهنگ باشد.
مشخصات فنی
مشخصات فنی این محصولات به نوع و طراحی سازنده بستگی دارد. به همین دلیل، ارائه یک مجموعه مشخصات ثابت برای تمام مدل‌های چهارگوش و گرد صحیح نیست.
در مدل چهارگوش، مواردی مانند ابعاد، طول، تعداد و آرایش Baffle یا Splitter و مشخصات عملکرد صوتی می‌توانند در طراحی محصول مطرح باشند. منابع فنی نیز انتخاب ابعاد و آرایش داخلی را مرتبط با عملکرد صوتی می‌دانند.
در مدل گرد نیز قطر اتصال، طول و ساختار داخلی محصول با توجه به مدل انتخاب می‌شود. برخی مدل‌های گرد دارای ساختار مرکزی هستند، در حالی که طراحی محصولات مختلف می‌تواند متفاوت باشد.
بنابراین مشخصات نهایی هر محصول باید از روی دیتاشیت و اطلاعات فنی همان مدل بررسی شود.
جمع‌بندی
صداگیر چهارگوش و گرد یکی از تجهیزات مورد استفاده در سیستم‌های تهویه مطبوع و تهویه صنعتی است که برای کاهش انتقال صدا در مسیر کانال طراحی می‌شود. این تجهیزات با قرارگرفتن در مسیر کانال، انتقال صدای ایجادشده توسط تجهیزات تهویه را کاهش می‌دهند.
Rectangular Sound Attenuator برای کانال‌های چهارگوش و Circular Sound Attenuator برای کانال‌های دایره‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرند. ساختار داخلی نیز با توجه به نوع محصول می‌تواند شامل Baffle، Splitter یا در برخی مدل‌های گرد شامل Center Pod باشد.
انتخاب مدل مناسب باید بر اساس شکل کانال، فضای نصب، شرایط سیستم و مشخصات عملکردی واقعی محصول انجام شود. از آنجا که عملکرد صوتی مدل‌ها به طراحی و مشخصات هر محصول وابسته است، اطلاعات فنی سازنده باید مبنای انتخاب نهایی قرار گیرد.
