موتور دمپر ضد انفجار ششک Schischek برای کنترل دمپرهای سیستم‌های تهویه و تجهیزات دوار در محیط‌هایی طراحی شده است که احتمال وجود گاز، بخار، مه یا گردوغبار قابل‌اشتعال وجود دارد. خانواده ExMax یکی از محصولات اصلی Schischek برای کاربردهای ضدانفجار است و در مدل‌های مختلف، با گشتاور، زمان حرکت و روش‌های کنترلی متفاوت ارائه می‌شود.
این محصولات برای اتوماسیون دمپرهای هوای معمولی، دمپرهای حریق و دود و همچنین برخی شیرهای ربع‌گرد استفاده می‌شوند. بسته به مدل، موتور دمپر ضد انفجار ششک می‌تواند برای مناطق خطرناک مختلف و شرایط کاری متفاوت مورد استفاده قرار گیرد.
موتور دمپر ضد انفجار ششک یا Schischek Explosion Proof Damper Actuator یک موتور الکتریکی ضدانفجار برای چرخاندن محور دمپر و کنترل موقعیت آن است. این موتورها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که در محیط‌های مستعد انفجار، امکان کنترل ایمن دمپر را فراهم کنند.
خانواده ExMax شامل مدل‌هایی در اندازه‌ها و ساختارهای مختلف است. مدل‌های اندازه S برای کاربردهایی با گشتاورهای پایین‌تر و مدل‌های اندازه M برای گشتاورهای بالاتر طراحی شده‌اند. بسته به مدل، کنترل موتور می‌تواند به‌صورت On/Off، سه‌نقطه‌ای یا در برخی مدل‌ها به‌صورت مدولار انجام شود.
ExMax خانواده اصلی موتور دمپر ضد انفجار ششک برای کاربردهای مختلف HVAC و صنعتی است. این خانواده برای اتوماسیون دمپرهای هوا، دمپرهای حریق و دود و برخی تجهیزات دارای حرکت ربع‌گرد طراحی شده است.
در مدل‌های مختلف ExMax، گشتاورهای متفاوتی وجود دارد. برای نمونه، برخی مدل‌های اندازه S با گشتاورهای 5، 10، 15 و 30 نیوتن‌متر ارائه می‌شوند، در حالی که مدل‌های اندازه M برای گشتاورهای بالاتر طراحی شده‌اند.
یکی از ویژگی‌های مهم این خانواده، تنوع زمان حرکت است. در بعضی مدل‌های ExMax اندازه S، زمان چرخش 90 درجه می‌تواند از 3 تا 120 ثانیه قابل انتخاب باشد. این موضوع امکان استفاده از موتور متناسب با نیاز کنترلی دمپر را فراهم می‌کند.
موتور دمپر فنر برگشت‌دار ششک
یکی از انواع مهم موتور دمپر ضد انفجار ششک، مدل‌های دارای فنر برگشت یا Safety Operation هستند. این موتورها علاوه بر حرکت موتور، امکان بازگشت محور به موقعیت ایمن را در شرایط مشخص فراهم می‌کنند.
برای مثال، برخی مدل‌های ExMax اندازه S با قابلیت فنر برگشت در گشتاورهای 6 و 12 نیوتن‌متر ارائه شده‌اند و زمان برگشت فنر در این خانواده می‌تواند حدود یک ثانیه برای چرخش 90 درجه باشد.
در مدل‌های دیگری از خانواده ExMax نیز موتورهای فنر برگشت‌دار با گشتاورهای بالاتر وجود دارند. برای نمونه، مدل‌های اندازه M می‌توانند در محدوده 24 تا 40 نیوتن‌متر با عملکرد ایمنی فنر برگشت ارائه شوند.
زمان حرکت
زمان حرکت یکی از پارامترهای مهم هنگام انتخاب موتور دمپر ضد انفجار ششک است. این پارامتر مشخص می‌کند موتور برای چرخش 90 درجه محور دمپر چه مدت زمانی نیاز دارد.
در خانواده ExMax، زمان حرکت بسته به مدل متفاوت است. برای برخی مدل‌های اندازه S، زمان‌های 3، 15، 30، 60 و 120 ثانیه برای چرخش 90 درجه در نظر گرفته شده است. در مدل‌های اندازه M نیز زمان‌های مختلفی مانند 40، 60، 90، 120 و 150 ثانیه برای برخی محصولات ارائه شده است.
بنابراین نمی‌توان یک زمان حرکت ثابت را برای تمام موتورهای دمپر ضد انفجار ششک در نظر گرفت و انتخاب باید بر اساس مدل دقیق موتور انجام شود.
گشتاور
گشتاور موتور دمپر ضد انفجار ششک یکی از اصلی‌ترین معیارها برای انتخاب این موتور دمپر است. هرچه مقاومت دمپر و نیاز مکانیکی آن بیشتر باشد، انتخاب موتور با گشتاور مناسب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
در خانواده ExMax، مدل‌های مختلفی با گشتاورهای متفاوت وجود دارند. برای نمونه، مدل‌های اندازه S با گشتاورهایی مانند 5، 10، 15 و 30 نیوتن‌متر عرضه شده‌اند. در مدل‌های اندازه M نیز گزینه‌هایی با گشتاورهای بالاتر مانند 30، 50 و 60 نیوتن‌متر وجود دارد.
انتخاب گشتاور نباید تنها بر اساس نام موتور انجام شود و باید با مشخصات دمپر، شرایط نصب و نیروی موردنیاز برای حرکت محور هماهنگ باشد.
کنترل
روش کنترل در مدل‌های مختلف موتور دمپر ضد انفجار ششک یکسان نیست. بعضی مدل‌ها برای کنترل On/Off طراحی شده‌اند و برخی مدل‌ها امکان کنترل سه‌نقطه‌ای را نیز دارند.
در بعضی مدل‌های ExMax اندازه M، گزینه‌های کنترلی و فیدبک متنوع‌تری نیز وجود دارد. بنابراین هنگام انتخاب موتور باید نوع سیستم کنترل ساختمان یا سیستم کنترل صنعتی، نوع سیگنال فرمان و نیاز به فیدبک موقعیت بررسی شود.
در نتیجه، انتخاب موتور مناسب تنها به گشتاور محدود نمی‌شود و مشخصات الکتریکی و روش کنترل نیز باید با سیستم اتوماسیون پروژه هماهنگ باشد.
حفاظت ضد انفجار و استاندارد ATEX
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های موتور دمپر ضد انفجار ششک، طراحی آن برای استفاده در محیط‌های دارای خطر انفجار است. مدل‌های مختلف ExMax برای مناطق خطرناک مشخصی طراحی و تأیید شده‌اند.
بر اساس اطلاعات رسمی Schischek، برخی مدل‌های ExMax برای Zone 1، Zone 2، Zone 21 و Zone 22 در نظر گرفته شده‌اند و دارای تأییدیه‌هایی از جمله ATEX و IECEx هستند.
با توجه به تفاوت شرایط هر پروژه، صرفاً ضدانفجار بودن موتور برای انتخاب کافی نیست. منطقه خطر، نوع ماده قابل‌اشتعال، نوع حفاظت، دمای محیط و سایر الزامات فنی باید با مشخصات مدل انتخاب‌شده مطابقت داشته باشند.
درجه حفاظت
درجه حفاظت بدنه نیز یکی از پارامترهای مهم هنگام استفاده از موتور دمپر ضد انفجار ششک در محیط‌های صنعتی است.
برای برخی مدل‌های ExMax، بدنه آلومینیومی با درجه حفاظت IP66 ارائه شده است. این ویژگی می‌تواند برای استفاده در محیط‌های صنعتی و شرایطی که حفاظت بیشتری در برابر نفوذ گردوغبار و آب موردنیاز است اهمیت داشته باشد.
البته IP66 مشخصه تمام مدل‌ها به‌صورت یکسان نیست و هنگام انتخاب باید دیتاشیت همان مدل بررسی شود.
کاربرد در HVAC
موتور دمپر ضد انفجار ششک در سیستم‌های تهویه‌ای که در محیط‌های دارای خطر انفجار نصب می‌شوند کاربرد دارد. یکی از کاربردهای اصلی خانواده ExMax، کنترل دمپرهای هوا است.
این موتورها همچنین برای اتوماسیون دمپرهای حریق و دود و برخی تجهیزات ربع‌گرد مورد استفاده قرار می‌گیرند. بنابراین در پروژه‌هایی که کنترل جریان هوا در یک محیط مستعد انفجار اهمیت دارد، موتور مناسب باید علاوه بر مشخصات مکانیکی، الزامات ضدانفجار محیط را نیز پوشش دهد.
صنایع نفت و گاز
در صنایع نفت و گاز، وجود گازها و بخارات قابل‌اشتعال باعث می‌شود انتخاب تجهیزات الکتریکی برای سیستم‌های تهویه با الزامات خاصی همراه باشد.
در چنین پروژه‌هایی، موتور دمپر ضد انفجار ششک می‌تواند برای کنترل دمپرهای سیستم تهویه و تجهیزات مرتبط با مدیریت جریان هوا مورد استفاده قرار گیرد؛ البته مدل انتخابی باید با Zone و طبقه‌بندی خطر محل نصب مطابقت داشته باشد.
در پروژه‌های صنعتی و Offshore نیز شرایط محیطی مانند رطوبت، خوردگی و شرایط نصب می‌تواند در انتخاب مدل مناسب مؤثر باشد.
صنایع شیمیایی و دارویی
در محیط‌های صنعتی شیمیایی و برخی فضاهای فرآیندی، احتمال وجود گازها، بخارات یا گردوغبار قابل‌اشتعال می‌تواند نیاز به استفاده از تجهیزات دارای حفاظت ضدانفجار ایجاد کند.
در این شرایط، موتور دمپر ضد انفجار ششک می‌تواند برای کنترل دمپرهای سیستم تهویه، تخلیه هوا و تجهیزات مرتبط با تهویه محیط مورد استفاده قرار گیرد.
نوع موتور، گشتاور، زمان حرکت و سطح حفاظت باید متناسب با شرایط واقعی محل نصب انتخاب شود و نمی‌توان یک مدل مشخص را برای تمام محیط‌های شیمیایی یا دارویی مناسب دانست.
تصفیه‌خانه و ایستگاه پمپاژ
در برخی تصفیه‌خانه‌ها، ایستگاه‌های پمپاژ و فضاهای صنعتی نیز ممکن است شرایطی وجود داشته باشد که استفاده از تجهیزات دارای حفاظت ضدانفجار ضروری باشد.
در این پروژه‌ها، موتور دمپر ضد انفجار ششک می‌تواند در سیستم‌های تهویه و کنترل دمپر مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، شرایط محیطی، طبقه‌بندی منطقه خطر و مشخصات سیستم تهویه باید پیش از انتخاب مدل بررسی شود.
انتخاب
انتخاب موتور دمپر ضد انفجار ششک باید بر اساس مجموعه‌ای از مشخصات فنی انجام شود. مهم‌ترین مواردی که باید بررسی شوند عبارت‌اند از:
- گشتاور موردنیاز دمپر
- زمان حرکت برای 90 درجه
- نیاز یا عدم نیاز به فنر برگشت
- نوع فرمان الکتریکی
- نیاز به فیدبک موقعیت
- Zone محل نصب
- نوع خطر موجود در محیط
- درجه حفاظت موردنیاز
- دمای محیط
- شرایط نصب و بهره‌برداری
برای مثال، در محیطی که عملکرد ایمنی و بازگشت سریع دمپر اهمیت دارد، مدل فنر برگشت‌دار می‌تواند گزینه مناسب‌تری باشد. در مقابل، برای کاربردهایی که فقط کنترل عادی دمپر موردنیاز است، مدل بدون فنر برگشت می‌تواند مورد بررسی قرار گیرد.
چرا Schischek؟
مزیت اصلی خانواده ExMax، ارائه مدل‌های متنوع برای شرایط مختلف نصب و کنترل است. این خانواده شامل موتورهایی با گشتاورها و زمان‌های حرکت متفاوت است و برخی مدل‌ها برای کنترل On/Off، سه‌نقطه‌ای یا کاربردهای دارای فیدبک طراحی شده‌اند.
همچنین وجود مدل‌های فنر برگشت‌دار، گزینه‌های مختلف حفاظت ضدانفجار و مدل‌های مناسب برای گشتاورهای بالاتر باعث شده است این خانواده در پروژه‌های مختلف HVAC و صنعتی قابل استفاده باشد.
با این حال، انتخاب موتور باید بر اساس مشخصات دقیق پروژه انجام شود. عبارت «ضدانفجار» به‌تنهایی برای انتخاب یک موتور کافی نیست و باید مشخصات مدل با الزامات محیط نصب مطابقت داشته باشد.
جمع‌بندی
موتور دمپر ضد انفجار ششک برای کنترل دمپرهای هوا، دمپرهای حریق و دود و برخی تجهیزات ربع‌گرد در محیط‌های مستعد انفجار طراحی شده است. خانواده ExMax شامل مدل‌هایی با گشتاور، زمان حرکت، روش کنترل و ساختارهای مختلف است و برخی مدل‌ها برای Zoneهای 1، 2، 21 و 22 ارائه شده‌اند.
برای انتخاب صحیح این موتور، گشتاور موردنیاز، زمان حرکت، فنر برگشت، روش کنترل، Zone محل نصب، درجه حفاظت و شرایط محیطی باید هم‌زمان بررسی شوند. انتخاب مدل دقیق بر اساس این پارامترها باعث می‌شود موتور دمپر با نیازهای واقعی سیستم تهویه و شرایط پروژه هماهنگ باشد.
